Z tego artykułu dowiesz się
- od czego rozpocząć tworzenie strategii backupu,
- jak określić, które dane i systemy są najważniejsze,
- co oznaczają RPO, RTO oraz zasada 3-2-1,
- jak sprawdzić, czy kopie rzeczywiście można odtworzyć.
Co to jest backup danych?
Backup danych, czyli kopia zapasowa, to dodatkowa kopia plików, baz danych, systemów lub ich konfiguracji, przechowywana w sposób umożliwiający ich odzyskanie po awarii, przypadkowym usunięciu, uszkodzeniu lub cyberataku. Może obejmować zarówno pojedyncze dokumenty, jak i całe systemy potrzebne do wznowienia pracy firmy. Backup danych jest podstawowym i kluczowym elementem firmowych zabezpieczeń.
Co to jest strategia backupu danych?
Strategia backupu to zestaw zasad określających, jakie dane są kopiowane, jak często, gdzie i jak długo są przechowywane oraz kto odpowiada za ich ochronę i odzyskanie. Powinna również wskazywać kolejność odtwarzania zasobów oraz sposób testowania, czy firma rzeczywiście może przywrócić dane w wymaganym czasie.
Punkt wyjścia: które dane są kluczowe dla działania firmy?
Tworzenie strategii backupu warto rozpocząć od określenia, które procesy są niezbędne do codziennego działania firmy. Pierwszym krokiem powinno być przeanalizowanie danych przez pryzmat procesów, które wspierają, takich jak sprzedaż, obsługa klientów, rozliczenia, produkcja czy organizacja pracy zespołu.
Warto sprawdzić:
- które procesy zostałyby zatrzymane po utracie dostępu do danych,
- gdzie powstają i są przechowywane najważniejsze informacje,
- jakie zależności występują pomiędzy wykorzystywanymi systemami,
- jakie konsekwencje dla firmy, klientów i pracowników wywołałaby ich niedostępność.
Na tej podstawie można podzielić zasoby według ich znaczenia dla działalności firmy. Nie wszystkie zasoby wymagają bowiem takiej samej częstotliwości wykonywania kopii ani identycznego czasu odzyskiwania.
Ile danych firma może utracić i jak szybko musi je odzyskać?
Po określeniu kluczowych zasobów firma powinna ustalić, jaką utratę danych jest w stanie zaakceptować oraz jak długo poszczególne systemy mogą pozostawać niedostępne. Pomagają w tym dwa parametry:
|
Parametr |
Znaczenie skrótu |
Co oznacza dla firmy? |
Na co wpływa? |
|
RPO |
Recovery Point Objective, czyli docelowy punkt odzyskiwania |
Określa, do jakiego momentu dane muszą zostać odzyskane, a więc z jakiego okresu firma może zaakceptować ich utratę. |
Częstotliwość wykonywania kopii zapasowych. |
|
RTO |
Recovery Time Objective, czyli docelowy czas odzyskiwania |
Określa, ile maksymalnie może trwać przywracanie danego systemu lub zasobu. |
Sposób, czas i kolejność odtwarzania. |
RPO i RTO mogą być inne dla systemu obsługującego kluczowe procesy, a inne dla danych wykorzystywanych sporadycznie. Im krótszy dopuszczalny czas utraty danych i przestoju, tym większe wymagania wobec technologii, procedur oraz zespołu odpowiedzialnego za odzyskiwanie. Dlatego wartości te powinny wynikać z możliwych skutków przestoju i uwzględniać równowagę pomiędzy kosztami niedostępności a kosztami zastosowanych zabezpieczeń.
Gdzie i w jaki sposób przechowywać kopie zapasowe?
Miejsce przechowywania backupu ma wpływ na to, czy kopia pozostanie dostępna po awarii lub cyberataku. Przy planowaniu zabezpieczeń warto zastosować zasadę 3-2-1:
- posiadać trzy kopie danych,
- przechowywać je na dwóch różnych rodzajach nośników, np. na firmowym urządzeniu i w chmurze,
- umieścić jedną kopię poza główną lokalizacją firmy.
Zaleca się, aby co najmniej jedna kopia była przechowywana poza zasięgiem firmowych komputerów i systemów, np. na odłączonym nośniku. Dzięki temu ransomware, które zaatakuje firmową sieć, nie uzyska do niej dostępu i nie zaszyfruje jej razem z pozostałymi danymi.
Należy także określić, jak długo przechowywane będą wcześniejsze wersje danych, kto może uzyskać do nich dostęp oraz kto otrzyma informację o nieudanym wykonaniu backupu. Kopie powinny być regularnie sprawdzane, aby potwierdzić, że zawierają kompletne i możliwe do odczytania dane.
Test odtworzenia jako najważniejszy sprawdzian strategii
Komunikat o poprawnym wykonaniu backupu potwierdza, że kopia została utworzona, ale nie daje pewności, że firma będzie mogła z niej odzyskać dane. Test odtworzenia polega na kontrolowanym przywróceniu wybranych danych lub systemów i sprawdzeniu, czy mogą być ponownie wykorzystane.
Test powinien zweryfikować:
- czy kopia zawiera wszystkie potrzebne dane,
- czy przywrócone pliki i systemy działają prawidłowo,
- ile czasu zajmuje odtworzenie,
- czy udało się zachować ustalony RTO,
- czy osoby odpowiedzialne znają kolejność działań.
Wyniki testu należy udokumentować, a wykryte błędy poprawić. Regularne testy pozwalają potwierdzić, że kopie zapasowe rzeczywiście umożliwią wznowienie pracy po awarii lub cyberataku.
Strategia backupu danych – chceklista
Sprawdź, czy w Twojej firmie:
- Dokładnie określono, jakie dane, urządzenia i systemy obejmuje backup.
- Dla kluczowych systemów ustalono dopuszczalną utratę danych (RPO) i maksymalny czas ich odzyskania (RTO).
- Co najmniej jedna kopia znajduje się poza zasięgiem firmowych komputerów i systemów.
- Wyznaczone osoby otrzymują informacje o błędach lub niewykonaniu backupu.
- Ustalono kolejność odzyskiwania danych i systemów.
- Wyznaczono osoby odpowiedzialne za rozpoczęcie i przeprowadzenie odtwarzania.
- Regularnie przeprowadza się testy odtworzenia i dokumentuje ich wyniki.
Jak zadbać o backup danych?
Skuteczność strategii backupu można ocenić dopiero na podstawie przeprowadzonego odtworzenia. Dlatego warto okresowo weryfikować nie tylko ustawienia systemu, lecz także zakres kopii, aktualność procedur oraz rzeczywisty czas odzyskiwania danych.
Symbioza.IT pomaga firmom zaplanować backup, zabezpieczyć kopie oraz przeprowadzić testy odtworzeniowe. Punktem wyjścia może być weryfikacja obecnego rozwiązania i wskazanie obszarów wymagających poprawy.
